CÔNG TÁC THÔNG TIN LIÊN LẠC TỪ SAU CÁCH MẠNG THÁNG 8/1945 ĐẾN NĂM 1954.

II.1. Thông tin liên lạc phục vụ xây dựng chính quyền nhân dân

Ngày 19/8/1945, sau khi chiếm lĩnh được Bưu điện Trung tâm ở Hà Nội, ta đã tổ chức ngay hệ thống thông tin liên lạc phục vụ cách mạng, xây dựng chính quyền nhân dân. Bưu điện Trung tâm Hà Nội gọi là Nhà Bưu điện Trung ương Bờ Hồ. Tại đây, hồi 7 giờ 35 phút, ngày 17 tháng 1 năm 1946, Hồ Chủ Tịch đã đến thăm và nói chuyện với cán bộ, công nhân, viên chức Bưu điện. 

Từ ngày Cách mạng tháng Tám tới ngày Toàn quốc kháng chiến, Bưu điện Trung ương Bờ Hồ đã đáp ứng kịp thời những yêu cầu về thông tin liên lạc phục vụ bầu cử Quốc hội, xây dựng chính quyền nhân dân, dẹp thù trong, chống giặc ngoài... Bưu điện Trung ương Bờ Hồ đã phát tín hiệu mệnh lệnh của Bộ trưởng bộ Quốc phòng gửi toàn quân, toàn dân thực hiện lời kêu gọi ”Toàn Quốc kháng chiến”của Hồ Chủ Tịch. Tại đây, trong các ngày 19-20/12/1946 đã diễn ra trận chiến đấu quyết tử giữa Tự vệ Bưu điện cùng Vệ Quốc đoàn chống lại nhiều đợt tấn công của quân đội thực dân Pháp hòng chiếm lĩnh nhà Bưu điện. Hai chiến sĩ tự vệ Bưu điện đã hy sinh anh dũng là Nguyễn Văn Hùng và Công Khắc Nhẫn.

Chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, Trung ương Đảng đã giao cho đồng chí Tô Hữu Hạnh  làm Trưởng ban Vô tuyến điện trung ương, vận động một số công nhân kỹ thuật sưu tầm máy cũ và tận dụng những thiết bị vô tuyến điện thu được từ máy bay của Pháp bị bắn rơi tại Hà Nội, tự lắp ráp được sáu máy thu phát vô tuyến điện phục vụ cho những ngày đầu toàn Quốc kháng chiến tại Hà Nội và cả thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Bước vào cuộc kháng chiến, các cơ sở bí mật chỉ đạo điều hành kháng chiến đã được thành lập trong nội và ngoại thành Hà Nội, theo đó các cơ sở giao thông liên lạc cũng được thiết lập.

II.2. Phục vụ lãnh đạo kháng chiến thắng lợi

Cuối năm 1947, địa giới hành chính kháng chiến được sáp nhập hai tỉnh Hà Nội và Hà Đông thành tỉnh Lưỡng Hà thuộc khu III. Trưởng ban Giao thông tỉnh Lưỡng Hà là đồng chí Vũ Văn Quý. Các tổ chức giao thông liên lạc phục vụ kháng chiến được thành lập bên cạnh hoạt động của các tổ chức lãnh đạo như: Ban giao thông của Đảng, Ban giao thông kháng chiến và Bưu điện  thuộc chính quyền... do thực tiễn đòi hỏi cần có sự thống nhất, nên tháng 11/ 1949 tại Hội nghị Ban chấp hành Đảng bộ Thành phố Hà Nội đã có nghị quyết sáp nhập Ban giao thông của Đảng, Ban giao thông kháng chiến và Bưu điện thành Ty Bưu điện đặc biệt khu Hà Nội do đồng chí Lê Quang Thảo làm trưởng Ty.

Trải qua 9 năm kháng chiến trường kỳ gian khổ, lực lượng giao thông viên Hà Nội đã phải vượt qua mạng lưới đồn bốt, trạm gác dầy đặc cùng các lực lượng cảnh binh, mật thám phòng Nhì của Pháp và nguỵ quyền, nhiều người đã bị bắt, tù đầy hoặc đánh đập dã man, 45 người đã anh dũng hy sinh khi làm nhiệm vụ. Hệ thống giao thông bưu điện lúc đó đã đáp ứng được yêu cầu của cuộc kháng chiến trường kỳ của Dân tộc nói chung và cuộc kháng chiến của quân dân Thủ đô nói riêng. Ghi một mốc son sáng ngời trong lịch sử truyền thống ngành Bưu điện.

Ngày 10/10/1954, thực hiện Hiệp định Giơnevơ, Thủ đô Hà Nội được giải phóng, đồng chí Vũ Văn Quý cán bộ Nha Bưu điện- vô tuyến điện Việt Nam được Uỷ ban Quân chính thành phố Hà Nội giao nhiệm vụ tiếp quản ngành Bưu điện và vô tuyến điện đã ký biên bản bàn giao trong Lễ tiếp quản ngành Bưu điện và vô tuyến điện tại số 4 phố Phạm Ngũ Lão-Hà Nội. Bưu điện Hà Nội lúc đó có tên gọi là Sở Bưu điện và vô tuyến điện Hà Nội, cơ sở vật chất do Pháp để lại gồm có: nhà Bưu điện trung tâm Bờ Hồ và 3 bưu cục: Bạch Mai, Ngã Tư sở và ga Hàng Cỏ. Một tổng đài điện thoại 1.500 số và khoảng 600 máy thuê bao. Một phòng khai thác điện báo, một số máy thu phát vô tuyến công suất nhỏ. Sáng 11/10/1954, phòng Giao dịch Bờ Hồ đã mở cửa phục vụ nhân dân.

III. THÔNG TIN BƯU ĐIỆN THỜI KỲ TỪ 1954 ĐẾN 1965

Theo Hiệp định Giơnevơ, Nước Việt Nam tạm thời bị chia cắt thành hai miền Bắc – Nam, việc trao đổi thư tín giữa hai miền là mối quan tâm hàng đầu đối với ngành Bưu điện. Được sự chỉ đạo của Tổng cục Bưu điện, Bưu điện Hà Nội đã phối hợp thành lập Bưu cục BC-135 để chuyên trách việc tiếp nhận, khai thác bưu thiếp, sau này là thư từ, bưu phẩm, vật phẩm của đồng bào, chiến sĩ  hai miền Bắc-Nam trao đổi. Sau hơn 3 năm, từ 1955 đến 1958 Bưu cục BC-135 đã chuyển vào Nam 1.296.313 bưu thiếp và nhận từ miền Nam chuyển ra 1.046.670 bưu thiếp. Trong giai đoạn hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục và phát triển kinh tế, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc (Từ 1958 đến 1960), với sự giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa, cơ sở vật chất của ngành Bưu điện tại Hà Nội đã được tăng cường đáng kể:

-  Năm 1958, Đài thu tín và Đài phát tín do Trung Quốc giúp xây dựng đã đi vào hoạt động.
-  Năm 1960, Tổng đài điện thoại tự động đầu tiên 3000 số do Cộng hoà dân chủ Đức giúp xây dựng đã đi vào hoạt động.

Mạng lưới bưu chính với các bưu cục, các đường thư cũng phát triển mạnh. Từ 4 bưu cục khi mới tiếp quản năm 1954 đến năm 1960 đã có 16 bưu cục.

Trong giai đoạn này, phong trào thi đua lao động Xã hội chủ nghiã đã được phát động và hưởng ứng mạnh mẽ, rộng khắp. Tổ Báo vụ Nội A được công nhận là”Tổ lao động Xã hội chủ nghĩa”đầu tiên của ngành Bưu điện. Đồng chí Châu Văn Huy, Phó Đài Điện thoại được Nhà nước tặng danh hiệu”Anh hùng lao động”. Nhiều Chiến sĩ thi đua cấp ngành và toàn Quốc được công nhận...

IV. THÔNG TIN BƯU ĐIỆN THỜI KỲ TỪ 1966 ĐẾN 1975

Cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ đối với miền Bắc khởi đầu từ ngày 5/8/1964, nhưng phải gần 2 năm sau, quân và dân Hà Nội mới trực tiếp đương đầu với máy bay Mỹ, đó là ngày 29/6/1966 giặc Mỹ mở đầu đánh phá Hà Nội bằng trận ném bom xuống kho xăng Đức Giang - Gia Lâm. Ngày 30/6/1966, giặc Mỹ ném bom xuống khu vực Ga xe lửa và Tổng kho Đông Anh, tại đây, điện thoại viên Lại Thị Thơ và Hoàng Thị Ríu đã dũng cảm bám giữ tổng đài, nối thông liên lạc phục vụ chiến đấu. Nhiều tấm gương dũng cảm như: Công nhân dây, máy Phạm Ngọc Tuất của Bưu điện Thanh Trì nối dây điện thoại ngay tại ví trí còn bom nổ chậm khi máy bay Mỹ vừa ném bom xuống khu vực Văn Điển. Lái xe kiêm hộ tống Nguyễn Văn Minh làm nhiệm vụ chuyển công văn từ Hà Nội vào khu Bốn, bị thương do bom Mỹ, vẫn lái xe hoàn thành nhiệm vụ. Ngay trên nóc nhà Đài điện thoại tại khu vực 75-Đinh Tiên Hoàng vẫn thường xuyên có tổ Tự vệ Bưu điện trực chiến, bắn máy bay Mỹ khi chúng vào đánh phá Hà Nội.

Trong những năm tháng ác liệt trực tiếp chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ và tích cực chi viện cho chiến trường miền Nam, hàng trăm CBCNV đã lên đường nhập ngũ vào Quân đội hoặc lên đường chi viện cho các vùng tuyến lửa khu Bốn hoặc chiến trường Lào, Căm Pu Chia...22 người đã hy sinh anh dũng trên các chiến trường. Lực lượng Bưu điện Thủ đô cũng kịp thời phân tán các cơ sở khai thác bưu chính, láp đặt các tuyến cáp, đường đây dự phòng, phát triển hệ thống thu phát vô tuyến điện bảo đảm thường xuyên về thông tin liên lạc phục vụ sự chỉ đạo của Trung ương cùng các cấp bộ Đảng và chính quyền thành phố.

Ngày 30/4/1975, miền Nam được hoàn toàn giải phóng, cuộc kháng chiến Chống Mỹ cứu nước kết thúc thắng lợi, đất nước Việt Nam thống nhất. Nhân dân ta bước vào giai đoạn xây dựng chủ nghiã xã hội ở cả hai miền Nam, Bắc. Công tác thông tin Bưu điện cũng đặt ra những yêu cầu và nhiệm vụ mới. Hà Nội trở thành trung tâm thông tin đầu mối của cả nước, để đáp ứng kịp thời nhiệm vụ tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước đến với đồng bào thành phố Hồ Chí Minh và miền Nam mới giải phóng, những trang báo Nhân dân đã được hệ thống thông tin của Bưu điện Hà Nội truyền trực tiếp để in ấn và phát hành trong ngày tại thành phố Hồ Chí Minh.

Với những thành tích trong phục vụ chiến đấu và chiến đấu, năm 2004, Nhà nước đã tặng Sở Bưu điện Hà Nội (Bưu điện thành phố Hà Nội ngày nay) đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Trang 1 - 2 - 3 - 4 - 5